Iki bilinmeyenli bir denklem çözmek karmaşık problemleri çözmeye kıyasla daha kolay gözükür. Ama bu bilinmeyenlerden birisi liderlik diğeri de kişilik ise durum biraz daha farklıdır. Liderlik ve kişilik kavramları henüz günümüzde gizemini korumaya devam etmekte, çoğu araştırmada bir fenomen olduğu vurgulanmaktadır. Tabii ki, bugüne kadar yapılan yüzlerce çalışma neticesinde bir yerlere gelinmiş ancak daha keşfedilecek çok şey var.

Örgütsel davranış konularına ilgim yüksek lisans eğitimimden itibaren artan bir şekilde devam etmiştir. Özellikle “liderlik” konusu bu ilgimin odaklandığı bir alan olmuştur. Bu sebeple, hem yüksek lisans hem de doktora tezlerimin kapsam alanı “liderlik” oldu. Elinizdeki kitap da, doktora tezimdeki içeriğin biraz daha geliştirilmiş hali. Kişilik ve liderlik konularını ilişkilendirerek inceleyen araştırma ve kitapların sayısının Türkçe literatürde kısıtlı olması beni bu kitabı yazmaya teşvik etti.

İş çevremdeki herkesin işle ilgili davranış ve tutumlarını özellikle gözlemlemeye çalışırım. Nasıl davranıyorlar, etkilere nasıl tepkiler veriyorlar, kafalarından neler geçiyor, niye bu şekilde davranmış olabilirler gibi sorular kafamdan geçip gider. Bütün bu gözlemler neticesinde, gerek yüksek lisans gerekse de doktora eğitimim sırasında öğrendiklerim bana yol gösterdi ve kafamdaki gizemli odanın kapısını biraz aralamayı başardım.

Kafamda oluşan soruya temel teşkil eden durumu kısaca özetlemek istiyorum. Askeri bir eğitim kurumunda lise ve lisans eğitimi aldım. Bu eğitim toplam yedi yıl sürdü. Mezun olmamızın ardından kıt’a ve karargahlardaki görevlerimizi yapmak üzere Türkiye'nin dört bir yanına dağıldık. Aldığımız eğitimin herkes üzerindeki etkisi aşağı yukarı aynıydı. Askeri eğitim öncesindeki aile eğitimi, sosyal ve ekonomik alt kültürlerin etkileri genel olarak çok benzerdi. Bu durumda, benzer koşullarda eğitildiğimizi söylemek mümkün. Ancak, birliklerde aldığımız görevlerin icrasında herkesin değişik davranışları ve tepkileri olduğunu gözlemledim. Çok net bir şekilde aramızda farklılıklar vardı. Yakından tanıdığım arkadaşlarımı bile bu görevleri sırasında gözlemledikten sonra şaşırdım ve meraklandım. Fikirlerimiz paralel olmasına rağmen benden çok farklı tepkiler verebiliyorlardı. Işte buna benzer düşüncelerin kafamda birikmesi, bana şunu düşündürdü; aramızdaki fark ne olabilir? Yanıt aslında çok zor değildi. Tabii ki kişiliklerimiz farklıydı. Bütün farklı davranışların ve değişik tepkilerin nedeni “kişilik” idi. Işte bu çıkarım neticesinde, “yönetsel davranış (liderlik)” ve “kişilik” arasındaki ilişkileri doktora tezimde incelemeye karar verdim.

Bu incelemelerimi iki ana başlıkta topladım. Kitabın birinci bölümünde “kişilik” konusunu, bugüne kadar yapılan araştırmalar kapsamında ele aldım. Bu araştırmaları, yaklaşımlardaki değişimi zaman boyutunda gözler önüne sermek maksadıyla geçmişten günümüze bir yelpaze içinde inceledim. Bu araştırmalara ilave olarak, kişilik tespitinde yaygın olarak kullanılan bir takım tekniklere de bölümün sonunda yer verdim.

Kitabın ikinci bölümünde ise, “liderlik” ile “kişilik” ilişkisini inceledim. Örgütsel davranış kapsamında, lider davranışları, motivasyon, stres, grup çalışması ve denetim odağı kavramları arasındaki ilişkileri ayrı başlıklar altında ele aldım. Ikinci bölümün son başlığında, iş ortamındaki değişik kişilik tipleri ile başarı ilişkisine yönelik bazı araştırmaların sonuçlarına yer verdim.

Kitabın ikinci baskısında yer alan üçüncü bölümde ise, bugüne kadar tarafımdan yazılmış, konu ile ilişkili, önceden çeşitli dergilerde yayınlanmış makalelerimi toplayarak paylaşımınıza sundum.

Kitabın konusunu teşkil eden “liderlik” ve “kişilik” fenomenlerini, net bir şekilde açıklayabilmek ve “formülü çözmek” tabii ki mümkün değil. Bu kısıtı belirtme gereği duyuyor ve kafanızdaki sorulardan bir tanesine dahi olsa cevap bulabilmenizi temenni ediyorum.

Kitabı yazmamda beni teşvik eden ve katkı sağlayan, başta değerli hocam Prof. Dr. Halil CAN'a, katkılarından dolayı Prof. Dr. Tanıl KILINÇ'a ve kitabın ikinci baskıya hazırlanmasında redaksiyon ve içerikle ilgili yardımlarını esirgemeyen Sema ALEVCAN'a teşekkür ederim.

Saygılarımla.